علوم قرآنیپرسش و پاسخ

تاریخچه تفسیر موضوعى و انواع آن را بیان كنید.

تاریخچه تفسیر موضوعى و انواع آن را بیان كنید.

جوانه هاى تفسیر موضوعى پیش از هرچیز در خود قرآن دیده مى شود، زیرا دستور قرآن در زمینه تفسیر آیات متشابه به وسیله آیات محكم، نوعى از تفسیر موضوعى است.
سپس در سخنان امامان(ع) نمونه هاى فراوانى آمده كه شیوه گردآورى آیه هاى مربوط به یك موضوع و جمع بندى و استفاده از آنها را به ما آموخته است.
در كلمات دانشمندان اسلامى تفسیر موضوعى به صورت مقطعى و بر محور موضوعات خاص بسیار دیده مى شود، ولى تفسیر موضوعى را بر تمام محورها مطرح نكرده اند.
از كسانى كه در این موضوع پیش گام بوده است، علامه مجلسى در كتاب بحارالانوار است كه در هر فصل آیه هاى مربوط به آن را جمع آورى كرده است.
از نمونه هاى دیگر از تفسیر موضوعى در گذشته، كتاب هایى است كه با عنوان «آیات الاحكام» نوشته شده است. نخستین كتاب در این باره، كتاب احكام القرآن تألیف محمد بن صائب كلبى است (متوفاى 146 ق) تفاسیر موضوعى نسبتاً جامع و فراگیر و مستقل، در قرن كنونى رایج گشته است و دانشمندانى در این زمینه آثار ارزشمندى ارائه كرده اند؛ مانند: مفاهیم القرآن و منشور جاوید، تألیف آیة الله جعفر سبحانى؛ پیام قرآن، تألیف آیة الله مكارم شیرازى؛ تفسیر موضوعى، تألیف آیة الله جوادى آملى؛ معارف قرآن، تألیف آیة الله مصباح یزدى و … .
انواع تفسیر موضوعى به دو بخش كلى تقسیم مى شود:
1. تفاسیر موضوعى تك بعدى: تفاسیرى كه یك موضوع خاص را در قرآن پى گیرى كرده اند، مانند آیات الاحكام كه تنها احكام فقهى مطرح شده در قرآن را مورد بررسى قرار داده اند، تاریخ و قصص قرآن كه داستان پیامبران و داستان هاى قرآنى را جمع آورى كرده اند، اخلاق در قرآن كه آیه هاى اخلاقى را گردآورى نموده اند و … .
2. تفاسیر جامع و فراگیر: تفاسیرى كه موضوعات گوناگون را بررسى كرده اند402.
—————
402. ر.ك: محمدهادى معرفت، تفسیر و مفسران، ج 2، ص 530 ـ 531 ؛ ناصر مكارم شیرازى و همكاران، پیام قرآن، ج 1، ص 23 ـ 29.

Republished by Blog Post Promoter

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.