نبوت در قرآنپرسش و پاسخ

منظور از كامل و همگانى بودن دین اسلام چیست؟

منظور از كامل و همگانى بودن دین اسلام چیست؟

الف) كامل بودن:
دین كامل و تمام، یعنى مجموعه اى از قوانین الهى براى بشر تا روز قیامت كه: 1. انسان را به هدف نهایى برساند؛ 2. به خارج از خودش (سایر مكاتب) احتیاج نداشته باشد.
ادیان الهى، بنا به نیاز امت ها و تناسب محیط زندگانى با هم مختلف بوده، هر دینى تكمیل شده دین قبلى است و چون اسلام، آخرین دین الهى است، تمام نیازمندى هاى بشر را براى هدایت و سعادت دارد.
بشر در دوران زندگى خود یك رشته نیازمندى هاى اصیل و ثابتى دارد و نیز در میان شئون زندگى بشر، مانند قوانین طبیعت، واقعیت هایى هست كه گذشتِ زمان از اصالت آنها نمى كاهد، زیرا واقعیت، همیشه واقعیت است. اساس دین اسلام بر این حقایق نهاده شده و قوانین آن بر پایه نیازهاى تكوینى و فطرى انسانى مستقر گردیده است. بعضى از این قوانین ثابت و برخى دیگر نیز متغیر بوده و بنابه مصلحت روز از احكام كلى دین استنباط مى شود، در نتیجه، چون تمامى نیازمندى هاى بشر براى هدایت و سعادت، در دین اسلام وجود دارد، مى توان گفت كه دینِ اسلام دین كاملى است.
آیه شریفه (الْیوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِینَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیكُمْ نِعْمَتِى)؛[12] امروز دین شما را كامل كردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم. به این معناست كه پیامبر(ص) با استفاده از نیروى وحى، آخرین مرحله كمال را با تمام شرایط و خصوصیات در اختیار بشرِ حق جو قرار داده و موانع كار را نیز از سر راه آنها برداشته، به طورى كه دیگر هیچ نقصى تا قیامت براى راهنمایى انسان باقى نمانده است: (وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلاً لاَّ مُبَدِّلَ لِكَلِمَـتِهِ)؛[13] و كلام پروردگار تو، با صدق و عدل به حد تمام رسید، هیچ كس نمى تواند كلمات او را دگرگون سازد.[14]
ب) همگانى بودن دین اسلام:
برخى از دلایل همگانى بودن دین اسلام عبارتند از:
1. دین اسلام بر اساس فطرت انسان ها پایه گذارى شده و چون فطرت در همه انسان ها مشترك است، پس اسلام همگانى است؛ چنان كه قرآن كریم مى فرماید: (فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّینِ حَنِیفًا فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِى فَطَرَ النَّاسَ عَلَیهَا لاَ تَبْدِیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ …)؛[15] پس روى خود را متوجه آیین پروردگار كن! این فطرتى است كه خداوند انسان ها را بر آن آفریده، دگرگونى در آفرینش الهى نیست. نتیجه این كه دین همگانى است.
2. دین كه همان مجموعه آیات الهى در قرآن است، به «نور»،[16] «كتاب مبین»[17] و «برهان»[18] تعبیر شده است. این نور براى همه افراد بشر لازم و مفید است، پس دین اسلام همگانى است؛ چنان كه خداوند مى فرماید (وَ مَا هِىَ إِلاَّ ذِكْرَى لِلْبَشَرِ)؛[19] (وَ مَا هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ لِّلْعَــلَمِینَ)[20] و اختصاصى به عصرى خاص و یا نژادى ویژه ندارد»؛ «وَ مَآ أَرْسَلْنَـكَ إِلاَّ كَآفَّةً لِّلنَّاسِ».[21]
3. قلمرو انذار پیامبر نیز همه افراد بشرند: (تَبَارَكَ الَّذِى نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِیكُونَ لِلْعَــلَمِینَ نَذِیرًا)؛[22] زوال ناپذیر و پر بركت است كسى كه قرآن را بر بنده اش نازل كرد تا بیم دهنده جهانیان باشد؛ (نذیراً للبشر)؛ نذیر براى بشر است.[23]
4. دعوت و ترغیب دین از همه انسان ها به تدبّر و تفكر، شاهد دیگرى بر جهانى بودن آن است: (أَفَلاَ یتَدَبَّرُونَ الْقُرْءَانَ)؛[24] چرا در قرآن تدبّر نمى كنید.
5. تَحدّى قرآن تا قیامت و اعتراف جهانیان به عجز از آفریدن اثرى همانند آن، دلیل دیگر بر جهانى بودن دین است.
6. اهداف دین (تزكیه، تعلیم، حكمت و تربیت) براى هدایتِ همگان است، هر چند افراد لایق از آن سود مى برند: (الـم * ذَ لِكَ الْـكِتَـبُ لاَ رَیبَ فِیهِ هُدًى لِّلْمُتَّقِینَ)؛[25] [بزرگ است خداوندى كه این كتاب عظیم را از حروف ساده الفبا به وجود آورد [آن كتاب با عظمتى است كه شك در آن راه ندارد و مایه هدایت پرهیزكاران است. و … .[26]
—————
[12] مائده، آیه 3.
[13] انعام، آیه 115.
[14] ر.ك: المیزان، ترجمه حجتى كرمانى، ج 5، ص 278 ـ 283.
[15] روم، آیه 30.
[16] مائده، آیه 15.
[17] حجر، آیه 1.
[18] نساء، آیه 174.
[19] مدثر، آیه 31.
[20] قلم، آیه 52.
[21] سبأ، 28.
[22] فرقان، آیه 1.
[23] مدثر، آیه 36.
[24] محمد، آیه 24.
[25] بقره، آیه 1 ـ 2.
[26] ر.ك: عبدالله جوادى آملى، تسنیم، ج 1، ص 31 ـ 41.

Republished by Blog Post Promoter

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.