مقالات

دانشمندان اسلامی و علم غیب

دانشمندان اسلامی و معرفت سوم (علم غیب)

1- شیخ مفید (متوفای 413) می‏نویسد: «امامان (علیهم السلام) به ضمائر برخی از مردم آگاه بودند و به حوادث و پیش‏آمدها، قبل از وقوع آن آگاهی داشتند» .1
2- و در جای دیگر می‏نویسد:
«یکی از دلیل‏های امامت علی (ع) خبرهای غیبی آن حضرت است که از وقوع یک سلسله پیش آمدها و حوادث، پیش از وقوع آنها خبر داده است و پس از چند، صدق و درستی خبرهای او روشن شده است».2
3- و در جای دیگر می‏نویسد: «امام (ع) اگر از باطن کسی آگاه شود به تعلیم الهی آگاه می‏شود و تعلیم الهی به امام به چند راه صورت می‏گیرد: آموختن ازامام پیش از رسول اکرم (ص) و خواب دیدن که دو راه از آن راهها است…» 3
بنابراین اگر نویسندای به شیخ مفید نسبت داده که آن بزرگوار منکر علم غیب امامان (علیهم السلام) است این سخن دلیل بی اطلاعی یا غرض ورزی او خواهد بود.
4- دانشمند بزرگ و عالیقدر ابوالفتح محمد بن علی کراجکی (متوفای 449) در رساله اعتقادات می‏نویسد:
«از اعتقادات شیعه این است که پس از پیامبر خدا (ص) علی (ع) و یازده فرزند معصوم او امام هستند. و امامت آنها از جانب خدای تعالی تعیین شده است و خدا برای اثبات امامت آنان معجزاتی بدست آنها ظاهر ساخته و آنان را به بسیار از غیب‏ها و موضوعات و حوادث آینده آگاه نموده است…» 4
5- امین الاسلام طبرسی می‏نویسد:
«همانطور که یکی از معجزات حضرت مسیح این بود که از غیب خبر می‏داد و می‏گفت:
«و أُنَبِئّکُمُ و ما تَدّخِرُون فی بُیُوتِکُمْ» 5 = من به شما از آنچه می‏خورید و در خانه‏هاتان ذخیره می‏کنید خبر می‏دهم».
و نیز از معجزه‏های رسول گرامی اسلام (ص) خبرهای غیبی آن حضرت بود همین طور از معجزات و دلیل‏های امامت علی (ع) خبرهای غیبی او است که همه مطابق با واقع درآمده است.» 6
6- محمد بن شهر آشوب مازندرانی در کتاب پر ارج «متشابهات القرآن می‏نویسد:
«ممکن است پیامبر و امام به تعلیم الهی به قسمتی از چیزهائی که غایب است و بخشی از حوادث گذشته و آینده آگاهی داشته باشند…»7
7- و نیز در کتاب «مناقب» بخشی از خبرهای غیبی امیرمؤمنان (ع) را در حدود بیست صفحه نقل می‏کند و سپس می‏نویسد: تمام اینها خبرهای غیبی است که خداوند، رسول گرامی خود را از آنها آگاه ساخته و رسول خدا (ص) هم در پنهانی علی (ع) را بر آنها آگاه کرده است. 8
8- مفسر بزرگ، مرحوم شیخ ابوالفتوح رازی (که در سده ششم هجری می‏زیسته است) می‏نویسد:
«از جمله معجزات پیامبر اسلام (ص) نوعی اخبار غیب بود با علام الله تعالی ایاه با آنکه خدای تعالی او را به وحی خبر داد تا دلیل و علامت نبوت او بوده باشد.» 9
9- کمال الدین ابن میثم بحرانی (متوفای سال 679) در چند جای شرح نهج‏البلاغه خود به آگاهی امیرمؤمنان علی (ع) از غیب به تعلیم از پیامبر گرامی تصریح کرده و در چگونگی و معنی تعلیم و تعلم رسول اکرم (ص) و علی (ع) توضیحاتی داده است. 10
10- ابن ابی الحدید معتزلی (در گذشت سال 655) در شرح نهج‏البلاغه می‏نویسد:
اینکه علی (ع) می‏گوید: «هر چه از حوادث آینده از من بپرسید خبر خواهد داد» نه ادعای خدایی است و نه ادعای نبوت، بلکه منظور آن حضرت این است که من این آگاهی از غیب را از پیامبر گرامی اسلام آموخته‏ام سپس می‏نویسد:
ما علی (ع) را در خبرهای غیبی که از او صادر شده است امتحان کرده و همه خبرهای او را مطابق با واقع یافته‏ایم و واقع نمائی خبرهای غیبی آن حضرت دلیل این است که جمله‏ای که آن حضرت فرموده است راست و درست است:
«فوالذی نفسی بیده لا تسألونی عن شیئی فیما بینکم و بین الساعه… الا انبأکم…
«سوگند به خدائی که جان من در اختیار اوست (از حوادث آینده خبر دارم) و از هر چه بپرسید آگاهتان خواهم کرد».11
11- علامه حلی (متوفای 726) در کتابهائی که پیرامون اصول عقاید نگاشته یکی از راههای اثبات امامت علی (ع) را خبرهای غیبی آن بزرگوار دانسته است .12
12- دانشمند بزرگ شیعه مرحوم فاضل مقداد (در گذشت سال 826) در کتاب «ارشاد الطالبین» تعدادی از خبرهای غیبی علی (ع) را نقل کرده و می‏نویسد: خبرهای غیبی آن حضرت بیش از آن است که به شمار آید و همین آگاهی آن حضرت از غیب یکی از دلایل افضلیت او از دیگران و امامت او است. 13
13- محدث عالیقدر شیخ حر عاملی (در گذشت سال 1104) می‏نویسد:
احادیثی که مفاد آن این است: خداوند به پیامبر و امامان (علیهم السلام) علم گذشته وآینده را تعلیم کرده است،
متواتر می‏باشد. 14
14- و در جای دیگر می‏نویسد: امام به جمیع زبانها آگاه است. 15
15- و باز می‏نویسد:
پیامبر و امامان (علیهم السلام) بسیاری از غیب‏ها را به تعلیم الهی می‏دانستند… و هرگاه اراده می‏کردند چیزی را بدانند می‏دانستند (و از طرف خدا به آنان تعلیم می‏شد.) 16
16- عالم بزرگوار سید علی قزوینی (در گذشت سال 1298) در حاشیه کتاب «قوانین الاصول» می‏نویسد:
«از روایات مستفیض استفاده می‏شود که آگاهی امام از گذشته و حال و آینده از نشانه‏های امامت او است و می‏توان گفت این مطلب از اعتقادات و ضروریات مذهب شیعه است». 17
17- علامه بزرگوار حاج میرزا محمد حسن آشتیانی (متوفای 1319) می‏نویسد:
«حق این است که امامان (علیهم السلام) از گذشته و حال و آینده آگاهی دارند و هیچ چیز از آنان پنهان نیست جز آنچه علم به آن، مختص به خدای تبارک تعالی است.» 18
18- نگارنده رساله «علم الساعه» (متوفای 1312) در آن رساله می‏نویسد:
«پس ما حصل مطلب که حق مذهب است این است که جناب پیغمبر و ائمه (علیهم السلام) عالمند به جمیع ماکان و مایکون…» 19
19- علامه مرحوم شیخ محمد حسین مظفر می‏نویسد:
«اینکه می‏گوییم امامان (علیهم السلام) از غیب آگاه هستند مقصود علمی است که خداوند علام به آنان از راه الهام یا آموختن از رسول گرامی اسلامی یا راههای دیگر می‏آموزد» 20.
20- علامه طباطبائی در رساله «علم الامام» می‏نویسد:
«از اخبار کثیره‏ای که از رسول اکرم و ائمه هدی رسیده است بر می‏آید که خداوند «علم ماکان و ما یکون و ما هو کائن» را به رسول گرامی اسلام داده و ائمه هدی (علیهم السلام) هم همان علم را از آن حضرت به ارث برده‏اند.» 21پی نوشتها:
1- اوائل المقالات ص 38، بحارالانوار، ج 26، ص 104و ج 42، ص 258.
2- ارشاد شیخ مفید، ص 148 چاپ آخوندی.
3- الفصول المختاره، ص 80 چاپ سوم .
4- کنزالفوائد کراجکی، ج 1، ص 245.
5- سوره آل عمران، آیه 49.
6- اعلام الوری،ص 172 چاپ اسلامیه.
7- متشابهات القرآن، ص 211.
8- مناقب، ج 2، ص 112، چاپ نجف.
9- تفسیر ابوالفتوح رازی، ج 3، ص 268، چاپ 12 جلدی.
10- شرح نهج‏البلاغه ابن میثم، ج 1، ص 82 – 85 و ج 2، ص 390 و ج 3، ص 139 – 141.
11- شرح نهج‏البلاغه ابن ابی الحدید، ج 2، ص 175 چاپ 4 جلدی.
12- شرح تجرید، ص 219 چاپ اصفهان، نهج المسترشدین، ص 70 چاپ جدید، کشف الیقین، ص 24 چاپ نجف منهاج الکرامه، ص 80 چاپ سنگی.
13- ارشاد الطالبین، ص 180 چاپ بمبئی.
14- وسائل الشیعه، ج 13، ص 92.
15- همان کتاب، ج 12، ص 385.
16- اثبات الهداه، ج 7، ص 441 و فصول المهمه، ص 48 چاپ سنگی .
17- حاشیه قوانی، ص 148 البته مقصود مرحوم قزوینی از علم امام به گذشته و حال و آینده، علم او به بخشی از موضوعات و حوادث گذشته و حال و آینده است، به اصل گفتار ایشان مراجعه شود.
18- بحر الفوائد فی شرح الفرائد، ج 2، ص 60.
19- رساله «علم الساعه»، ص 130 چاپ سنگی.
20- علم الامام، ص 6.
21- رساله علم الامام، عربی نسخه خطی ص‏3، در این دو بخش که گفتار گروهی از دانشمندان اسلامی از باب نمونه نقل شد سعی کردیم مقصود و مضمون گفته‏های آنان را بیاوریم گرچه از ترجمه تحت اللفظی کلمات آنها قدری دور باشد.تفسیر منشور جاوید، آیت الله سبحانی، ج 8، ص 313 – 318.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن