شرایط کمال عبادت

غیر از شرط صحّت و شرایط قبول، شرایطى هم براى کمال عبادت است. یعنى اگر این شرایط باشد، عمل عبادى ارزشى فوق‏العاده و کمالى بالاتر خواهد داشت.

عبادات واعمالى که شرایط زیر را داشته باشد، برتر وکامل‏تر است:

۱. مشکل‏تر بودن‏

در عبادت، باید دشوارى آن را تحمل کرد و بر سستى‏

و تن پرورى غلبه یافت و به پرستشى عاشقانه و پیوسته پرداخت. على علیه السلام فرموده است: «افْضَلُ الاعْمالِ ما اکْرَهْتَ نَفسَکَ عَلَیهِ» «۱»

بهترین کارها، عملى است که خود را (على‏رغم عدم پذیرش نفس) بر آن وادار کنى.

آنکه در لحظات سخت، از رسول‏خدا حمایت ویارى کند.

آنکه با پاى پیاده به سفر حج و زیارت برود.

آنکه با جان و مال، در راه خدا مبارزه کند.

آنکه در راه دین، سختى بیشترى تحمّل کند، از فضیلت بیشترى برخوردار است.

۲. نظم و تداوم‏

عبادت اگر برنامه‏هاى دائمى ومنظّم داشته باشد، بهتراست. در روایات آمده است که مؤمن، اوقات وکارهاى خود را تقسیم می‌کند وبخشى را براى عبادت ومناجات با خدا قرار می‌دهد.

۳. مهم‏تر بودن‏

در کارها باید اهمّ و مهمّ کرد و کارهاى «مهمّ» را فداى کارهاى «مهم‏تر» نمود.

وقتى بستگان انسان نیازمند هستند، چرا صدقه به دیگران؟

وقتى کارهاى مستحب، به واجبات انسان ضرر بزند،

چه نیازى به انجام آن‏ها؟

وقتى کارى، نفع عام‏ترى دارد، چرا پرداختن به امورى که خیرش محدود و موقّت است؟

على علیه السلام می‌فرماید:

«لا قُرْبَهَ بَالنَّوافِلِ اذا اضَرَّتْ بِالْفَرائِضِ» «۲»

هرگاه نمازهاى مستحب، به نمازهاى واجب ضرر برساند، دیگر آن نافله‏ها موجب قرب به خدا نخواهد شد.

۴. برکت داشتن‏

گاهى کمال یک عمل، در برکت داشتن آن است، یعنى کارى باشد که خیر و سود آن، جاودان و گسترده و باقى باشد، نه موقّت و گذرا.

۵. سبقت گرفتن‏

در کارهاى نیک، پیشتاز بودن و شتاب به سوى صالحات و خیرات، امتیازات ویژه‏اى دارد.

پیوستن به اسلام در آغاز امر، برتر از مسلمان شدن در روزگار غلبه و قدرت مسلمین است. «۳» به سوى نماز اوّل وقت باید شتافت. در کارهاى خداپسند باید پیشقدم بود.

تأکید بر «سارعوا» «۴»

و «سابقوا» «۵»

، در قرآن و حدیث نشان آن است که سرعت و سبقت در عبادت مایه کمال عبادت است.

۶. نشاط و دوام‏

منافقان، نماز را با کسالت و بى نشاط می‌خوانند. «۶»

اهل شک، در عبادت‏شان دچار تردید و سستى می‌شوند.

عبادتى کامل‏تر است که همراه با نشاط، و برخوردار از استمرار و پیوستگى باشد. عملِ اندک و با دوام، برتر از کار زیادى است که انسان از آن ملول و خسته شود و دست بکشد.

خداوند، در توصیف عبادت فرشتگان فرموده است:

شبانه روز، بدون خستگى، خدا را تسبیح می‌گویند. «۷»

۷. بصیرت و یقین‏

عملى که از روى بینش عمیق و آگاهى و یقین باشد، به مراتب برتر از کارهاى سطحى و عبادت‏هاى تهى از یقین است. در حدیث می‌خوانیم:

«انَّ الْعَمَلَ الدّائِمَ الْقَلیلَ عَلَى الْیَقینِ، افْضَلُ عِنْدَاللّهِ مِنَ الْعَمَلِ الْکَثیرِ عَلى‏ غَیْرِ یَقینٍ» «۸»

عمل اندک ولى پیوسته و مداومى که همراه یقین باشد، نزد خدا برتر از عمل بسیارى است که فاقد بصیرت ویقین باشد.

شرایط دیگرى براى کمال عبادت وجود دارد که در این مختصر از آن‏ها می‌گذریم …

(۱). قصارالجمل، ج ۲، ص ۷۴
(۲). الحیاه، ج ۱، ص ۳۱۸
(۳). حدید، آیه ۱۰
(۴). آل‏عمران، آیه ۱۳۳
(۵). حدید، آیه ۲۱
(۶). نساء، آیه ۱۴۲
(۷). انبیاء، آیه ۲۰
(۸). کافى، ج ۱، ص ۵۷

منبع: کتاب راز نماز؛ نوشته ی حجهالاسلام و المسلمین قرائتی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.