نبوت در قرآنپرسش و پاسخ

آیا غافل شدن حضرت یوسف(ع) در زندان، از یاد پروردگارش ترك اولى است؟

آیا این كه حضرت یوسف(ع) در زندان، از یاد پروردگارش غافل شد، ترك اولى است؟

قرآن كریم در بیان داستان زندگانى حضرت یوسف، در بخشى از آن مى فرماید: هنگامى كه یوسف خواب دو جوان هم زندانى خود را تعبیر كرد، به آن جوانى كه تعبیر خوابش این بود كه ندیم پادشاه خواهد شد، گفت: (وقالَ لِلَّذى ظَنَّ اَنَّهُ ناج مِنهُمَا اذكُرنى عِندَ رَبِّكَ فَاَنسـهُ الشَّیطـنُ ذِكرَ رَبِّهِ فَلَبِثَ فِى السِّجنِ بِضعَ سِنین )؛[10] و به یكى از آن دو كه دانست رها مى شود، گفت: مرا نزد خواجه خویش یاد كن، ولى شیطان یادآورى خواجه اش را فراموشش ساخت، پس[ یوسف] سالى چند در زندان ماند.
برخى از این آیه استفاده كرده اند كه یوسف در زندان از یاد پروردگارش غافل ماند. منشأ این برداشت در این است كه ضمیر، در جمله (فأَنسَـهُ الشَّیطَـنُ)[11] به ساقى شاه بر مى گردد یا به حضرت یوسف(ع) در میان مفسران، اختلاف نظر است. بنابر آن كه ضمیر را به یوسف(ع) بازگردانیم، معناى جمله چنین مى شود: «شیطان یاد خدا را از خاطر یوسف برد و به همین دلیل، براى نجات خود به غیر او توسل جست» و بر اثر این بى توجهى مرتكب ترك اولى شد، نه گناه. چرا كه اولیاى حق نباید به غیر خدا تكیه كنند و به غیر او پناه برند. ولى بنابر نظر علاّمه طباطبایى، ضمیر به «الذى» بر مى گردد و معناى جمله این است كه شیطان از یاد رفیق زندانى یوسف محو كرد كه نزد ربّش از یوسف(ع) سخن به میان آورد و همین فراموشى باعث شد كه یوسف چند سالى دیگر در زندان بماند، چون صرف نظر از ستایشى كه خداوند متعال در این سوره از آن جناب نموده، تصریح كرده كه او از مخلصین بوده و نیز تصریح كرده كه مخلصین كسانى هستند كه شیطان در ایشان نفوذ ندارد و اخلاص تنها سببى است كه باعث مى شود، انسان به سبب هاى دیگر دل بستگى و اعتماد نداشته باشد؛ هم چنین جمله (وَ قَالَ الَّذِى نَجَا مِنْهُمَا …)[12] خود قرینه روشنى است بر این كه فراموش كننده، ساقى بوده نه یوسف(ع) .[13]
—————
[10] یوسف، آیه 42.
[11] یوسف، آیه 42.
[12] یوسف، آیه 45.
[13] المیزان، ج 11، ص 181 و تفسیر نمونه، ج 9، ص 414.

Republished by Blog Post Promoter

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.