خانه / پرسش و پاسخ / نبوت در قرآن / آیا در قرآن كریم كلمه معجزه آمده است؟

آیا در قرآن كریم كلمه معجزه آمده است؟

آیا در قرآن كریم كلمه معجزه آمده است؟

واژه معجزه و اعجاز و مشتقات آن حدود 26 مرتبه در قرآن كریم به كار رفته است، ولى در قرآن كریم و كلمات رسول اكرم(ص) و صحابه و تابعین، واژه اعجاز و معجزه به مفهومى كه اكنون رایج است به كار نرفته است، بلكه اصطلاح مذكور را همانند بسیارى از اصطلاحات دیگر مانند معاد و … در طول تاریخ عقاید و كلام اسلامى متكلمان اسلامى وضع كرده اند. شاید نخستین بار در قرن سوم بود كه واژه اعجاز به همین معناى امروزى خود به كار گرفته شد.
در قرآن كریم، واژگان دیگرى وجود دارد كه بیانگر این مقصود است؛ مانند:
1. آیه؛ به معناى علامت و نشانه روشن. آن چه پیامبران(ع) نشان و دلیل نبوت مى دانند، آیه شمرده شده است: (وَرَسُولاً إِلَى بَنِى إِسْرَ ءِیلَ أَنِّى قَدْ جِئْتُكُم بِـَایة مِّن رَّبِّكُمْ أَنِّى أَخْلُقُ لَكُم مِّنَ الطِّینِ كَهَیـَةِ الطَّیرِ فَأَنفُخُ فِیهِ فَیكُونُ طَیرًا بِإِذْنِ اللَّهِ)؛[5] و [او را]رسول و فرستاده به سوى بنى اسرائیل [قرار داده كه به آنها مى گوید:] من نشانه اى از طرف پروردگار شما برایتان آورده ام؛ من از گل چیزى به شكل پرنده مى سازم، سپس در آن مى دمم و به فرمان خدا، پرنده اى مى گردد.
این انتظار، همگانى و منطقى دانسته شده است كه مخاطبان پیامبران(ع) از آنان آیه و معجزه اى براى اثبات ادعاى رسالت الهى طلب مى نموده اند: (قَالَ إِن كُنتَ جِئْتَ بِـَایة فَأْتِ بِهَآ إِن كُنتَ مِنَ الصَّـدِقِینَ)؛[6] [فرعون] گفت: اگر نشانه اى آورده اى، نشان بده اگر از راست گویانى!
2. بینه: «بین» و «بان» در لغت به معناى ظاهر شدن و انكشاف است؛ رهنمود و دلالت واضح و روشن؛ خواه عقلى باشد یا حسى. قرآن مى فرماید: (قَدْجِئْتُكُم بِبَینَة مِّن رَّبِّكُمْ)؛[7] من دلیل روشنى از پروردگارتان براى شما آورده ام.
3. برهان: ارائه دلیل و حجت را گویند: (یـأَیهَا النَّاسُ قَدْ جَآءَكُم بُرْهَـنٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَأَنزَلْنَآ إِلَیكُمْ نُورًا)؛[8] اى مردم، دلیل روشن از طرف پروردگارتان براى شما آمد و نور آشكارى به سوى شما نازل كردیم.
4. سلطان: «سَلَطَ و تَسَلَّطَ» به معناى نیرو، تمكّن و حجت و دلیل است. دلیل را بدان جهت سلطان گویند كه افكار و قلوب را چیره مى سازد: (… وَ مَا كَانَ لَنَآ أَن نَّأْتِیكُم بِسُلْطَـن إِلاَّ بِإِذْنِ اللَّهِ)؛[9] و ما هرگز نمى توانیم معجزه اى جز به فرمان خدا بیاوریم!
5. بصیرت: به مفهوم وضوح و روشنى و ادراك درونى مى باشد: (قَدْ جَآءَكُم بَصَآئِرُ مِن رَّبِّكُمْ …)؛[10] دلایل روشن از طرف پروردگارتان براى شما آمد. نشانه هاى الهى پیامبران(ع) به گونه اى بود كه موجب دریافت و آگاهى درونى مردمان مى شد.[11] —————
[5] آل عمران، آیه 49.
[6] اعراف، آیه 106.
[7] اعراف، آیه 105.
[8] نساء، آیه 174.
[9] ابراهیم، آیه 11.
[10] انعام، آیه 104.
[11] ر.ك: محمد باقر سعیدى روشن، علوم قرآن، ص 89؛ حسین جوان آراسته، درسنامه علوم قرآنى، ص 347 و محمد حسن قدردان قراملكى، معجزه در قلمرو عقل و دین، ص 35.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.